Zijn Big Tech bedrijven de inquisitie van onze tijd?

Onlangs heb ik de film ‘Storm: letters van vuur’ gekeken. Een mooie, nederlandstalige film die me aan het nadenken zette… Deze film gaat over een jongen Storm en speelt rond het jaar 1521. Het is een paar jaar nadat Maarten Luther in 1517 zijn 95 stellingen publiceerde. In deze stellingen schrijft hij op welke punten hij het niet eens is met de leer van de Rooms Katholieke kerk en hoe het volgens hem wel zit.

De Rooms Katholieke kerk was op dat moment een machtig en rijk instituut en bepaalde wat wel en niet goed was en wat iedereen wel en niet diende te geloven. De beweging die onder andere door Luther op gang was gekomen van mensen die het daar niet meer mee eens waren en daarmee de positie van de kerk aantastte werd gezien als groot gevaar. De kerk wilde dit de kop indrukken en ging mensen die anders dachten en daar openlijk voor uitkwamen – ketters – vervolgen. Er werden speciale teams van mensen ingesteld om dit te doen – de inquisitie. De inquisiteur in een bepaald gebied kon bevelen geven om iemand die afweek van de leer van de kerk gevangen te nemen of zelfs ter dood te veroordelen.

De boekdrukkunst was in die tijd net uitgevonden en in opkomst. Hiermee konden ideeën sneller en makkelijker worden verspreid. Het was uiteraard verboden om de ideeën van Maarten Luther te drukken en te verspreiden, maar dit gebeurde toch. Als de inquisitie dit soort boeken en materialen aantrof werden deze in beslag genomen en verbrand in het centrum van de stad. Ketters die daarbij betrokken waren eindigden soms zelf ook op de brandstapel. Kortom, de Rooms Katholieke kerk had grote invloed op wat mensen wel en niet dachten en geloofden en hield de verspreiding van informatie die daar niet mee overeenkwam tegen.

In de film is Storm een jongen van een jaar of 12 en zijn vader is drukker die stiekem brieven van Maarten Luther drukt om zo te helpen zijn ideeën onder de bevolking te verspreiden. Hij wordt uiteindelijk opgepakt en ter dood veroordeeld. De onderdrukking door de inquisitie kon alleen plaatsvinden zolang de bevolking niets deed en stilzwijgend toekeek. Uiteindelijk wordt dit met hulp van Storm doorbroken en pikt de bevolking het niet langer en komt in opstand tegen de inquisitie en wordt de vader van Storm bevrijd.

Terug naar 2019. Wij leven nu in een vrije wereld waarin iedereen mag zijn wie hij wil en denken en geloven wat hij wil. Toch?…

Vandaag de dag worden ideeën en informatie verspreid en gedeeld via internet. Er is zoveel informatie beschikbaar en er komt dagelijks zoveel bij dat we niet alles kunnen lezen en bijhouden. In plaats daarvan gebruiken we zoekmachines die ons helpen om specifieke informatie te vinden over een bepaald onderwerp en hebben we onze tijdlijn op allerlei social media die ons voorschotelen wat de algoritmes denken dat we interessant vinden en willen zien. We kijken en zoeken naar video’s om ons te helpen zaken te begrijpen en nieuwe dingen te leren.

Er zijn op dit moment maar een handvol grote bedrijven – vaak ‘Big Tech’ genoemd – die voor vrijwel de hele wereldbevolking de informatievoorziening beheert. Hun systemen en algoritmes bepalen welke informatie onze zoekopdracht oplevert, welke video’s worden getoond en welke berichten we zien van ‘vrienden’ en mensen die we volgen.

De laatste tijd komen er steeds meer berichten naar buiten van klokkenluiders (zoals Zachary Vorhies onlangs) die laten zien dat deze paar grote bedrijven niet neutraal en objectief zijn, maar dat hun algoritmes zo zijn gemaakt dat ze bepaalde informatie juist naar voren schuiven en andere informatie juist onderdrukken en weglaten. In sommige gevallen zijn de resultaten zelfs gekoppeld aan specifieke politieke agenda’s en verkiezingen.

We hebben dus te maken met enkele zeer machtige en rijke organisaties die bepalen wat mensen wel en niet kunnen zien en lezen en daarmee dus een grote invloed hebben op wat mensen wel en niet geloven. Mensen die informatie willen delen en publiceren die hier niet mee in lijn is kunnen worden geblokkeerd via allerlei technieken en methodes als ‘shadowbanning’, het manipuleren van aantallen weergaves of likes en zelfs het automatisch ‘ontvolgen’ van bepaalde accounts.

Wat afwijkt van de heersende ‘religie’ en wordt gezien als gevaarlijk wordt onderdrukt en de kop ingedrukt… een treffende vergelijking met 500 jaar geleden toen de inquisitie van de Rooms Katholieke kerk precies hetzelfde deed. Uiteindelijk heeft dit de ideeën van Maarten Luther niet kunnen tegenhouden en konden mensen weer geloven wat ze wilden, maar het heeft wel lang geduurd voordat de bevolking in opstand kwam.

Hoe lang vinden wij het nog goed dat een paar machtige organisaties bepalen wat we lezen, zien en horen en dus wat we grotendeels denken en geloven? Hoe lang staan wij dit als bevolking nog toe?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.